Tien categorieën, van online pesten tot ransomware en money mules. Een naslagwerk voor je beleid en je incidentregister, voor BO en VO.
Online pesten kent elke school. Maar money mules, sextortion, AI-nudes en ransomware? Onder de Wet Vrij en Veilig Onderwijs vallen ze allemaal onder de registratie- en meldplicht. Dit is het complete overzicht van 41 schoolrelevante digitale incidenten.
Om je school te helpen voorbereiden op de Wet Vrij en Veilig Onderwijs, naar verwachting van kracht per 1 augustus 20271, hebben wij alle digitale incidenten in kaart gebracht die relevant zijn voor BO en VO. Het zijn er 41, verdeeld over 10 categorieën2.
De aanleidingDe wet noemt geen aparte categorie voor digitale incidenten. Toch moet je ze registreren en, als ze ernstig zijn, melden. Het probleem: veel beleidsdocumenten op scholen kennen alleen cyberpesten. De rest van het digitale spectrum ontbreekt.
Een complete typologie helpt je drie dingen te doen: herkennen welke incidenten kunnen voorkomen, ze juist classificeren en je register en beleid erop inrichten.
Het overzichtHieronder de tien categorieën met de incidenttypes die eronder vallen. Achter elke categorie staat hoe ernstig de types meestal zijn.
Cyberpesten, groepsapp-conflict, shaming, doxing en online uitsluiting. Meestal niveau 1, soms ernstig bij groot bereik of blijvende schade. Doxing is bijna altijd ernstig.
Sexting tussen leerlingen, sextortion, grooming, ongewenst toesturen van naaktbeeld, online seksuele intimidatie en CSAM op een schoolapparaat. Vaak ernstig of acuut. Sextortion, grooming en CSAM zijn altijd ernstig.
Wraakporno, AI-nudes en deepfakes, een viraal schoolgevecht-filmpje, heimelijk gefilmd in school en ongevraagd beeld op socials. Vaak ernstig. Bij viraal materiaal schaalt het snel op.
Marktplaats-oplichting, phishing, in-game scams, schade door gokken of loot boxes en investeringsfraude. Meestal niveau 1, ernstig bij grote bedragen of verslavingssignalen.
Money mules of katvangers, pakketjes-criminaliteit, online drugsverkoop, werving via Snap of Telegram en drillrap-conflicten die offline escaleren. Vaak ernstig of acuut, vaak met politie.
Account-overname, een fake account op naam van een leerling of personeelslid, en identiteitsdiefstal. Niveau 1 tot 2, ernstig bij datalek, smaad of schade.
AI-deepfake stem of video (niet-seksueel), misbruik van een AI-chatbot met schadelijk advies en AI-gegenereerde haat- of misbruikcontent. Niveau 1 tot 3, afhankelijk van de schade.
Signalen van radicalisering, discriminatie en haat tegen een leerling of groep, doodsbedreiging via socials en online stalking. Niveau 1 tot 3. Een doodsbedreiging is altijd ernstig.
Ransomware-aanval, datalek met leerlinggegevens, phishing waarop personeel reageerde en onbevoegde toegang tot een leerlingdossier. Niveau 2 tot 3. Ransomware is acuut, een datalek vraagt twee meldingen.
Sharenting met impact op een leerling op school, een verloren USB of laptop met leerlinggegevens en een schoolfoto die zonder toestemming is gepubliceerd. Niveau 1 tot 2, ernstig bij een datalek.
Een aantal types staat standaard op niveau 2 of hoger. Bij deze incidenten is een melding bij de Inspectie en vaak ook elders naar verwachting aan de orde.
“Wat klein lijkt, kan in een dag viraal gaan. Bij twijfel schaal je op.”
— Het uitgangspunt bij digitale incidentenSinds 2024 vallen AI-gegenereerde naaktbeelden van minderjarigen expliciet onder de strafwet, ook als ze nep zijn. Voor verwijdering: het meldpunt van Offlimits, meldpunt.offlimits.nl.
Gebruik de typologie als naslag bij je beleid digitale veiligheid en als basis voor de inrichting van je incidentregister. Zo weet je zeker dat je niets over het hoofd ziet.
Bij een echt incident wil je niet in een lijst zoeken. Dan helpt een tool die je door de juiste vragen leidt, automatisch het niveau bepaalt en direct een routekaart en een meldconcept levert. Precies dat doet de incidentregistratie-tool van Cyber·burger, met alle 41 incidenttypes ingebouwd.
Wil je weten wanneer welk incident bij de Inspectie hoort? Lees dan de meldplicht bij de Inspectie. En voor de werkwijze van het vastleggen: digitale incidenten registreren op school.
Wij onderscheiden 41 schoolrelevante digitale incidenttypes, verdeeld over 10 categorieën, van online pesten en seksueel grensoverschrijdend gedrag tot oplichting, jeugdcriminaliteit, AI-incidenten en cybersecurity-incidenten van de school zelf. Het overzicht is bedoeld voor BO en VO.
Een aantal types is bijna altijd ernstig (niveau 2 of hoger): sextortion, grooming, wraakporno, AI-nudes, CSAM op een schoolapparaat, doxing, money mules, ransomware en datalekken. Bij deze incidenten is een melding bij de Inspectie en vaak ook elders naar verwachting aan de orde.
Een money mule of katvanger is een leerling die zijn bankrekening of pinpas beschikbaar stelt voor crimineel geldverkeer, vaak online geworven via Snapchat of TikTok. Pakketjes-criminaliteit is het vervoeren van pakketjes met drugs of contant geld voor een klein bedrag. Beide zijn ernstig en vragen om een melding en vaak politie-betrokkenheid.
Ja. AI-incidenten vormen een eigen categorie: AI-nudes en deepfakes van een leerling of personeelslid, misbruik van een AI-chatbot met schadelijk advies, en AI-gegenereerde haat- of misbruikcontent. AI-nudes van minderjarigen vallen sinds 2024 expliciet onder de strafwet.
Gebruik het als naslag bij je beleid en als basis voor je incidentregister. Bij een echt incident leidt de incidentregistratie-tool van CyberBurger je door de juiste vragen, bepaalt automatisch het niveau en levert direct een routekaart en een meldconcept.
De vijf maatregelen en hoe je je nu al voorbereidt.
Lees verder →Wat je vastlegt en hoe je het niveau bepaalt.
Lees verder →Wanneer een incident bij de Inspectie moet en wie meldt.
Lees verder →De incidentregistratie-tool van Cyber·burger bevat alle 41 incidenttypes met routekaarten. Je kiest het type, beantwoordt drie korte vraagblokken en krijgt direct het niveau, een routekaart en een meldconcept. Alles in de browser, geen leerlinggegevens op onze servers.
Bekijk de incidentregistratie-tool Of het documentenpakket
