Dark patterns.
Ontwerpkeuzes in apps en websites die de gebruiker bewust misleiden, naar meer tijd, meer data of meer geld dan hij of zij had willen geven.
Korte definitie.
Ontwerpkeuzes in apps en websites die de gebruiker bewust misleiden, naar meer tijd, meer data of meer geld dan hij of zij had willen geven.
AchtergrondUitgebreide uitleg.
Categorieën dark patterns zijn onder andere confirm-shaming (“Nee, ik wil geen kortingen ontvangen”), roach motel (makkelijk inloggen, moeilijk opzeggen), forced action (gedwongen account aanmaken), nagging (herhaalde pop-ups) en disguised ads (advertentie als content vermomd). Voor kinderen zijn de meest schadelijke varianten: variabele beloning (loot box), oneindige scroll, autoplay en streaks. De Digital Fairness Act (EU, 2026) gaat dit aanvullend reguleren bovenop AVG en DSA.
HandelingsperspectiefVoor de professional.
Train kinderen om dark patterns te herkennen, dat verlaagt al de invloed. Werk in voorlichting met praktische voorbeelden (bv. probeer een TikTok-account te verwijderen in vijf klikken). Voor schoolbeleid: kies bewust voor producten zonder dark patterns. Voor toezicht en handhaving: meld klachten bij ACM en AP.
In de woorden van een vriendVoor de jongere.
Als een app het moeilijk maakt om te stoppen, op te zeggen of nee te zeggen, is dat geen toeval, dat ontwerp wil dat je blijft hangen; je mag dat herkennen en wegklikken.
Hulplijn & meldpunt.
Niemand hoeft hier alleen mee om te gaan. Deze hulplijnen zijn gratis en bereikbaar, vandaag.
Verder lezen