Een raadsvraag werkt alleen als het cijfer eronder klopt en het wetsartikel duidelijk is. Hier lees je vier van de tien vragen, met bron en haakje.
De gemeente heeft geen wettelijke taak die “online veiligheid van kinderen” heet, en er is geen geoormerkt rijksbudget voor. Maar preventie, jeugdgezondheidszorg, veiligheidsdoelen, huiselijk geweld en onderwijsachterstanden zijn wel wettelijke taken, en online onveiligheid raakt ze alle vijf. Het ontbreken van een aparte taak is dus geen excuus, het is een ordeningsprobleem.
Een raadsvraag over online veiligheid loopt meestal op twee dingen stuk. Of het cijfer klopt net niet, of het college antwoordt dat de gemeente hier geen taak heeft. Allebei is te voorkomen.
Er bestaat inderdaad geen wettelijke taak die zo heet, en er is geen geoormerkt rijksbudget voor. Maar preventie van opgroeiproblemen, jeugdgezondheidszorg, veiligheidsdoelen, huiselijk geweld en onderwijsachterstanden zijn wel wettelijke taken. Online onveiligheid raakt ze alle vijf.
Zet daarom in elke vraag twee dingen: het cijfer met bron en datum, en het wetsartikel waar de vraag aan hangt. Dan gaat het gesprek over het antwoord, niet over jouw getal.
Dit zijn de haakjes die je gemeente heeft. Ze bepalen of het college je vraag mag wegwuiven.
Voor ondermijning bestaat geen aparte wet. Die rol loopt via de Gemeentewet, de Wet Bibob en de RIEC-samenwerking.
Jeugdwet artikel 2.2 en Politiewet artikel 38b zijn het sterkst: in allebei staat dat de raad zelf iets vaststelt. Je vraagt dan niet om een gunst, maar naar je eigen bevoegdheid.
“Hoeveel geeft onze gemeente per jaar uit aan preventie van online onveiligheid bij kinderen, en welk rendement rekent het college daarop?” Preventie zit bijna nooit als aparte post in de begroting, dus niemand kan het bedrag noemen. Het rendement is wel gemeten: het KiVa-antipestprogramma levert 4,04 tot 6,72 euro maatschappelijke baat per geinvesteerde euro op (Huitsing, Barends en Lokkerbol, International Journal of Bullying Prevention, 2020, 98 Nederlandse basisscholen). Het gaat om maatschappelijke baten, niet om geld dat terugkomt op de begroting. Haakje: Jeugdwet artikel 2.1.
“Van hoeveel van onze preventieprojecten voor jongeren is bewezen dat ze werken, en wie toetst dat bij ons?” Zembla telde bij de landelijke aanpak Preventie met Gezag bijna 250 projecten. Hoogleraar Jan Hendriks: “Van 95 procent is niet bekend of ze uberhaupt enig effect kunnen hebben.” (Zembla, BNNVARA, 28 mei 2026). Het budget verschilt per bron: ruim 100 miljoen euro per jaar bij 47 gemeenten, terwijl Leefbaar en Veilig circa 143 miljoen noemt. Haakje: Jeugdwet artikel 2.2.
“Registreren wij bij jeugdzorgcasussen of er een digitale aanleiding was, en zo nee, waarom niet?” Komt een kind in de zorg na sextortion of grooming, dan wordt dat vastgelegd als psychische problematiek. Gemeenten gaven in 2024 samen 8,1 miljard euro uit aan jeugdzorg, tegen 3,6 miljard in 2015 (Improven in opdracht van VNG, november 2024, het cijfer over 2024 is een prognose). De digitale component is nergens uitgesplitst. Haakje: Jeugdwet artikel 2.2.
“Staat online veiligheid van kinderen als expliciet doel in ons integraal veiligheidsplan, en komt het op de agenda van de driehoek?” De meeste veiligheidsplannen noemen jeugd en digitaal wel apart, maar nooit samen. In 2025 was 16,8 procent van de Nederlanders van 15 jaar en ouder slachtoffer van online criminaliteit. Van hen meldde 51,8 procent het ergens, maar deed 15,1 procent aangifte (CBS, Veiligheidsmonitor 2025, 2 maart 2026). Haakje: Politiewet 2012 artikel 38b.
Een cijfer over criminele ronseling wordt vaak geciteerd en bijna altijd verkeerd gebruikt. Juist hierop haalt een wethouder je onderuit.
In Groningen, Drenthe en Friesland is ruim 1 op de 8 middelbare scholieren persoonlijk benaderd voor een strafbare klus, meestal via Snapchat. Bijna een kwart zag online rekruteringsberichten (Sociaal Planbureau Groningen en Trendbureau Drenthe, Criminele uitbuiting door de ogen van jongeren, februari 2026, bijna 600 scholieren).
Dat is regionaal onderzoek, geen landelijk cijfer, en je mag het ook niet als landelijk cijfer presenteren. Zeg er dus altijd bij waar het over gaat: “In Noord-Nederland is ruim 1 op de 8 scholieren benaderd voor een strafbare klus. Dat is regionaal onderzoek. Weet het college of dit bij ons ook speelt?”
Ronselen gebeurt via Snapchat, Telegram en gameplatforms, niet op straat. Het speelt volgens dat onderzoek ook in kleine en landelijke gemeenten, dus “wij zijn geen Randstad” is geen antwoord.
Het cijfer 1 op de 8 komt uit regionaal onderzoek onder bijna 600 scholieren in Groningen, Drenthe en Friesland en is geen landelijk cijfer.
Bron: Sociaal Planbureau Groningen en Trendbureau Drenthe, februari 2026Je hebt er in een debat maar een paar nodig, met de nuance er meteen bij.
Begin met het laatste cijfer. Dat vraagt niet om meer geld maar om betere besteding, en daardoor worden de andere vier geloofwaardiger.
Meer geld is niet het eerste antwoord, want van 95 procent van de gefinancierde preventieprojecten is niet bekend of ze werken.
Bron: Zembla (BNNVARA), 2026Een van de tien vragen is simpel te stellen en lastig te beantwoorden: “Waar kan een kind uit onze gemeente vanavond terecht als er een naaktbeeld van hem of haar rondgaat, en staat die route in ons jeugdbeleid?” Kan het college de route niet in een zin noemen, dan bestaat hij niet.
De hulplijn van Offlimits kreeg in 2025 9.281 contacten, tegen 7.239 in 2024. De politie registreerde in 2025 46 procent meer meldingen van online seksueel misbruik dan in 2024 (Offlimits, Regeren is vooruitzien, mei 2026; Politie, jaarcijfers 2025, 13 januari 2026).
Landelijk is er de hulplijn van Offlimits 0800-0033, het meldpunt van Offlimits via meldpunt.offlimits.nl en de Kindertelefoon 0800 0432. De doorverwijsroute moet lokaal geregeld zijn: wijkteam, jeugdgezondheidszorg, school en leerplicht. Vraag het college die route op papier te zetten.
Voor raadsleden, commissieleden en ambtenaren jeugd en veiligheid die het college willen bevragen over de online veiligheid van kinderen.
Vul je naam en e-mailadres in. Je krijgt de download meteen te zien.
We sturen je alleen bericht als er materiaal bij komt of als een cijfer in dit document verandert. Dat is een paar keer per jaar. Uitschrijven kan met één klik. We verkopen je gegevens niet en delen ze niet met derden.
Per 1 januari 2027 krijgt je bestuur structurele bekostiging basisvaardigheden. Op diezelfde dag moet je IBP-z
Bekijk de download →Twintig vragen over beleid, curriculum, veiligheid en ouders. In ongeveer twintig minuten weet je wat er voor
Bekijk de download →Vijftien verwijsroutes, de wetsartikelen die sinds 1 juli 2024 gelden en de leeftijdsgrenzen voor toestemming.
Bekijk de download →Dit document komt uit onze kennisbank digitale veiligheid. Daaruit maken we ook e-learning, ouderavonden, teamscholing en beleidsdocumenten die met elkaar kloppen. Vertel wat er bij jou speelt, dan denken we mee.
Plan een gesprekTerug naar alle gratis downloads