Voor raadsleden en gemeenten

Tien raadsvragen over online veiligheid van kinderen

Een raadsvraag werkt alleen als het cijfer eronder klopt en het wetsartikel duidelijk is. Hier lees je vier van de tien vragen, met bron en haakje.

Haal de pdf op Je krijgt de pdf meteen in je mailbox.
Tien vragen voor de raad
FormaatA4
Omvang2 pagina’s
PrijsGratis
Peildatum cijfersaugustus 2026
312.000
euro per kind per jaar is de bovenkant van de zwaarste jeugdzorg, bij een plaatsing van een heel jaar; de ondergrens is 184.000 euro
Bron: Maatschappelijke Prijslijst, Prijzen Jeugdwet 2026, tarieven van 303 gemeenten (89 procent van Nederland). Omrekening is etmaaltarief maal 365
95%
van de bijna 250 gefinancierde preventieprojecten voor jongeren: niet bekend of ze uberhaupt enig effect kunnen hebben
Bron: Zembla (BNNVARA), 28 mei 2026, over de landelijke aanpak Preventie met Gezag. Het budget verschilt per bron
4 tot 7
euro maatschappelijke baat per geinvesteerde euro bij het KiVa-antipestprogramma, precies 4,04 tot 6,72 euro
Bron: Huitsing, Barends en Lokkerbol, International Journal of Bullying Prevention, 2020, gerandomiseerd experiment op 98 Nederlandse basisscholen
8,1 mld
euro gaven gemeenten in 2024 samen uit aan jeugdzorg, tegen 3,6 miljard in 2015, plus 125 procent in negen jaar
Bron: Improven in opdracht van VNG, Eindrapport Uitgavenonderzoek Jeugdzorg 2023-2024, november 2024. Het cijfer over 2024 is een prognose
1 op 8
middelbare scholieren in Groningen, Drenthe en Friesland is persoonlijk benaderd voor een strafbare klus, meestal via Snapchat
Bron: Sociaal Planbureau Groningen en Trendbureau Drenthe, Criminele uitbuiting door de ogen van jongeren, februari 2026, bijna 600 scholieren. Regionaal onderzoek, geen landelijk cijfer

De gemeente heeft geen wettelijke taak die “online veiligheid van kinderen” heet, en er is geen geoormerkt rijksbudget voor. Maar preventie, jeugdgezondheidszorg, veiligheidsdoelen, huiselijk geweld en onderwijsachterstanden zijn wel wettelijke taken, en online onveiligheid raakt ze alle vijf. Het ontbreken van een aparte taak is dus geen excuus, het is een ordeningsprobleem.

WAAROM DIT WERKT

Een vraag is zo sterk als het cijfer eronder

Een raadsvraag over online veiligheid loopt meestal op twee dingen stuk. Of het cijfer klopt net niet, of het college antwoordt dat de gemeente hier geen taak heeft. Allebei is te voorkomen.

Er bestaat inderdaad geen wettelijke taak die zo heet, en er is geen geoormerkt rijksbudget voor. Maar preventie van opgroeiproblemen, jeugdgezondheidszorg, veiligheidsdoelen, huiselijk geweld en onderwijsachterstanden zijn wel wettelijke taken. Online onveiligheid raakt ze alle vijf.

Zet daarom in elke vraag twee dingen: het cijfer met bron en datum, en het wetsartikel waar de vraag aan hangt. Dan gaat het gesprek over het antwoord, niet over jouw getal.

WETTELIJKE HAAKJES

Vijf wetten waar je je vraag aan ophangt

Dit zijn de haakjes die je gemeente heeft. Ze bepalen of het college je vraag mag wegwuiven.

  • Jeugdwet artikel 2.1: preventie en vroegsignalering. En artikel 2.2: de raad stelt het jeugdplan vast, met resultaten en meetcriteria.
  • Wmo 2015 artikel 2.1.2: het beleidsplan maatschappelijke ondersteuning.
  • Wet publieke gezondheid artikel 2 en 5: de jeugdgezondheidszorg.
  • Politiewet 2012 artikel 38b: de raad stelt eens per vier jaar de veiligheidsdoelen vast.
  • WPO artikel 165 tot en met 167: onderwijsachterstandenbeleid en het jaarlijkse overleg met schoolbesturen.

Voor ondermijning bestaat geen aparte wet. Die rol loopt via de Gemeentewet, de Wet Bibob en de RIEC-samenwerking.

Jeugdwet artikel 2.2 en Politiewet artikel 38b zijn het sterkst: in allebei staat dat de raad zelf iets vaststelt. Je vraagt dan niet om een gunst, maar naar je eigen bevoegdheid.

VIER VAN DE TIEN

Vier van de tien vragen, met cijfer en haakje

1. Wat geven we uit aan preventie?

“Hoeveel geeft onze gemeente per jaar uit aan preventie van online onveiligheid bij kinderen, en welk rendement rekent het college daarop?” Preventie zit bijna nooit als aparte post in de begroting, dus niemand kan het bedrag noemen. Het rendement is wel gemeten: het KiVa-antipestprogramma levert 4,04 tot 6,72 euro maatschappelijke baat per geinvesteerde euro op (Huitsing, Barends en Lokkerbol, International Journal of Bullying Prevention, 2020, 98 Nederlandse basisscholen). Het gaat om maatschappelijke baten, niet om geld dat terugkomt op de begroting. Haakje: Jeugdwet artikel 2.1.

2. Van hoeveel projecten is bewezen dat ze werken?

“Van hoeveel van onze preventieprojecten voor jongeren is bewezen dat ze werken, en wie toetst dat bij ons?” Zembla telde bij de landelijke aanpak Preventie met Gezag bijna 250 projecten. Hoogleraar Jan Hendriks: “Van 95 procent is niet bekend of ze uberhaupt enig effect kunnen hebben.” (Zembla, BNNVARA, 28 mei 2026). Het budget verschilt per bron: ruim 100 miljoen euro per jaar bij 47 gemeenten, terwijl Leefbaar en Veilig circa 143 miljoen noemt. Haakje: Jeugdwet artikel 2.2.

3. Registreren wij de digitale aanleiding?

“Registreren wij bij jeugdzorgcasussen of er een digitale aanleiding was, en zo nee, waarom niet?” Komt een kind in de zorg na sextortion of grooming, dan wordt dat vastgelegd als psychische problematiek. Gemeenten gaven in 2024 samen 8,1 miljard euro uit aan jeugdzorg, tegen 3,6 miljard in 2015 (Improven in opdracht van VNG, november 2024, het cijfer over 2024 is een prognose). De digitale component is nergens uitgesplitst. Haakje: Jeugdwet artikel 2.2.

4. Staat het in ons veiligheidsplan?

“Staat online veiligheid van kinderen als expliciet doel in ons integraal veiligheidsplan, en komt het op de agenda van de driehoek?” De meeste veiligheidsplannen noemen jeugd en digitaal wel apart, maar nooit samen. In 2025 was 16,8 procent van de Nederlanders van 15 jaar en ouder slachtoffer van online criminaliteit. Van hen meldde 51,8 procent het ergens, maar deed 15,1 procent aangifte (CBS, Veiligheidsmonitor 2025, 2 maart 2026). Haakje: Politiewet 2012 artikel 38b.

FEITENCHECK

Het cijfer waarop je onderuit kunt gaan

Een cijfer over criminele ronseling wordt vaak geciteerd en bijna altijd verkeerd gebruikt. Juist hierop haalt een wethouder je onderuit.

In Groningen, Drenthe en Friesland is ruim 1 op de 8 middelbare scholieren persoonlijk benaderd voor een strafbare klus, meestal via Snapchat. Bijna een kwart zag online rekruteringsberichten (Sociaal Planbureau Groningen en Trendbureau Drenthe, Criminele uitbuiting door de ogen van jongeren, februari 2026, bijna 600 scholieren).

Dat is regionaal onderzoek, geen landelijk cijfer, en je mag het ook niet als landelijk cijfer presenteren. Zeg er dus altijd bij waar het over gaat: “In Noord-Nederland is ruim 1 op de 8 scholieren benaderd voor een strafbare klus. Dat is regionaal onderzoek. Weet het college of dit bij ons ook speelt?”

Ronselen gebeurt via Snapchat, Telegram en gameplatforms, niet op straat. Het speelt volgens dat onderzoek ook in kleine en landelijke gemeenten, dus “wij zijn geen Randstad” is geen antwoord.

Let op

Het cijfer 1 op de 8 komt uit regionaal onderzoek onder bijna 600 scholieren in Groningen, Drenthe en Friesland en is geen landelijk cijfer.

Bron: Sociaal Planbureau Groningen en Trendbureau Drenthe, februari 2026
IN HET DEBAT

De vijf cijfers die het in een debat doen

Je hebt er in een debat maar een paar nodig, met de nuance er meteen bij.

  1. Een kind een heel jaar in de zwaarste jeugdzorg kost tot 312.000 euro, etmaaltarief maal 365 (Prijzen Jeugdwet 2026).
  2. Een antipestprogramma levert 4 tot 7 euro maatschappelijke baat per euro op, gemeten op 98 Nederlandse basisscholen (Huitsing e.a., 2020).
  3. 1 op de 8 scholieren in Noord-Nederland is benaderd voor een strafbare klus (Sociaal Planbureau Groningen en Trendbureau Drenthe, februari 2026, regionaal).
  4. Jeugdzorg groeide in negen jaar met 125 procent naar 8,1 miljard euro, en de digitale aanleiding wordt nergens geregistreerd (Improven en VNG, november 2024).
  5. Van 95 procent van de gefinancierde preventieprojecten is niet bekend of ze werken (Zembla, 28 mei 2026).

Begin met het laatste cijfer. Dat vraagt niet om meer geld maar om betere besteding, en daardoor worden de andere vier geloofwaardiger.

Nuance

Meer geld is niet het eerste antwoord, want van 95 procent van de gefinancierde preventieprojecten is niet bekend of ze werken.

Bron: Zembla (BNNVARA), 2026
DE ROUTE

Waar kan een kind vanavond terecht?

Een van de tien vragen is simpel te stellen en lastig te beantwoorden: “Waar kan een kind uit onze gemeente vanavond terecht als er een naaktbeeld van hem of haar rondgaat, en staat die route in ons jeugdbeleid?” Kan het college de route niet in een zin noemen, dan bestaat hij niet.

De hulplijn van Offlimits kreeg in 2025 9.281 contacten, tegen 7.239 in 2024. De politie registreerde in 2025 46 procent meer meldingen van online seksueel misbruik dan in 2024 (Offlimits, Regeren is vooruitzien, mei 2026; Politie, jaarcijfers 2025, 13 januari 2026).

Landelijk is er de hulplijn van Offlimits 0800-0033, het meldpunt van Offlimits via meldpunt.offlimits.nl en de Kindertelefoon 0800 0432. De doorverwijsroute moet lokaal geregeld zijn: wijkteam, jeugdgezondheidszorg, school en leerplicht. Vraag het college die route op papier te zetten.

De download

Wat er in dit document staat.

Voor raadsleden, commissieleden en ambtenaren jeugd en veiligheid die het college willen bevragen over de online veiligheid van kinderen.

  • Alle tien de vragen letterlijk zoals je ze aan het college kunt stellen
  • Bij elke vraag het cijfer dat hem onderbouwt, met organisatie, publicatie en datum
  • Per vraag een korte uitleg waarom het college hem niet kan wegwuiven
  • De vijf wettelijke haakjes: Jeugdwet, Wmo 2015, Wet publieke gezondheid, Politiewet 2012 en WPO, met artikelnummers
  • De vijf cijfers die het in een debat doen, met de nuance erbij
  • Waar bronnen elkaar tegenspreken staat dat er letterlijk bij, zoals bij het budget van Preventie met Gezag
  • Colofon met peildatum 27 augustus 2026, vrij te delen met bronvermelding

Stuur me de pdf

Vul je naam en e-mailadres in. Je krijgt de download meteen te zien.

We sturen je alleen bericht als er materiaal bij komt of als een cijfer in dit document verandert. Dat is een paar keer per jaar. Uitschrijven kan met één klik. We verkopen je gegevens niet en delen ze niet met derden.

Veelgestelde vragen

Wat je vast wilt weten.

Welke taak heeft de gemeente bij online veiligheid van kinderen?
De gemeente heeft geen aparte wettelijke taak die “online veiligheid van kinderen” heet, en er is geen geoormerkt rijksbudget voor. Preventie van opgroeiproblemen, jeugdgezondheidszorg, veiligheidsdoelen, huiselijk geweld en onderwijsachterstanden zijn wel wettelijke taken van de gemeente. Online onveiligheid raakt die vijf taken alle vijf. Het ontbreken van een aparte taak is dus geen excuus, maar een ordeningsprobleem.
Wat staat er in de Jeugdwet over preventie?
Artikel 2.1 van de Jeugdwet gaat over preventie en vroegsignalering. Artikel 2.2 bepaalt dat de gemeenteraad het jeugdplan vaststelt, inclusief resultaten en meetcriteria. Daardoor kun je als raadslid vragen welke resultaten het college aan online preventie verbindt en hoe die worden gemeten.
Hoe stel je raadsvragen over online veiligheid van kinderen?
Zorg dat je twee dingen in de vraag zelf zet: het cijfer met bron en datum, en het wetsartikel waar de vraag aan hangt. Noem de nuance bij het cijfer zelf, bijvoorbeeld dat het om regionaal onderzoek gaat of om een prognose. Vraag naar iets dat het college kan opzoeken, zoals een bedrag of een aantal plaatsingen. Zo gaat het debat over het antwoord en niet over de vraag of jouw getal klopt.
Wat kost jeugdzorg na een online incident?
Jeugdhulp met verblijf, zwaar kost 504 euro per etmaal en een driemilieuvoorziening, een plek waar wonen, school en behandeling samenkomen, zwaar 856 euro per etmaal, volgens de Maatschappelijke Prijslijst, Prijzen Jeugdwet 2026, gebaseerd op tarieven van 303 gemeenten. Omgerekend is dat 184.000 tot 312.000 euro per kind per jaar als de plaatsing een heel jaar duurt. Wat een online incident specifiek kost, is niet bekend: gemeenten registreren niet of er een digitale aanleiding was, dus de digitale component is nergens uitgesplitst.
Klopt het dat 1 op de 8 jongeren online is benaderd voor een criminele klus?
Dat cijfer is regionaal en geen landelijk cijfer. In Groningen, Drenthe en Friesland is ruim 1 op de 8 middelbare scholieren persoonlijk benaderd voor een strafbare klus, meestal via Snapchat. Het komt uit het onderzoek Criminele uitbuiting door de ogen van jongeren van Sociaal Planbureau Groningen en Trendbureau Drenthe, februari 2026, onder bijna 600 scholieren. Gebruik het alleen met die beperking erbij.
Wie stelt de veiligheidsdoelen van een gemeente vast?
De gemeenteraad stelt eens per vier jaar de veiligheidsdoelen vast. Dat staat in artikel 38b van de Politiewet 2012. Daarom kun je als raadslid vragen of online veiligheid van kinderen als expliciet doel in het integraal veiligheidsplan staat en of het op de agenda van de driehoek komt.
Wanneer worden de kerndoelen digitale geletterdheid verplicht?
De kerndoelen digitale geletterdheid worden per 1 augustus 2027 wettelijk van kracht. Het inspectietoezicht wordt vanaf 2031 ook handhavend. De subsidieregeling Verbetering basisvaardigheden is gesloten voor nieuwe aanvragen, dus scholen krijgen een wettelijke opdracht erbij terwijl hun projectsubsidie is weggevallen.
Waar kan een kind terecht als er een naaktbeeld van hem rondgaat?
Landelijk kan een kind bellen met de hulplijn van Offlimits 0800-0033 of met de Kindertelefoon 0800 0432, en melden via meldpunt.offlimits.nl. Daarnaast moet de lokale route geregeld zijn bij het wijkteam, de jeugdgezondheidszorg, de school en leerplicht. De hulplijn van Offlimits kreeg in 2025 9.281 contacten, tegen 7.239 in 2024.
Meer dan een pdf

Wil je dit in je hele organisatie krijgen?

Dit document komt uit onze kennisbank digitale veiligheid. Daaruit maken we ook e-learning, ouderavonden, teamscholing en beleidsdocumenten die met elkaar kloppen. Vertel wat er bij jou speelt, dan denken we mee.

Plan een gesprek

Terug naar alle gratis downloads