Het beeld dat oplichting vooral oudere mensen treft, klopt allang niet meer. Het tegendeel is waar: jongeren van 15 tot 24 jaar worden twee keer zo vaak slachtoffer van online criminaliteit als 25- tot 64-jarigen3. En 36% van de 12- tot 18-jarigen is al een keer online opgelicht8. Dat zijn niet de uitzonderingen. Dat is bijna de helft van de klas.
Het lastige is: jongeren denken vaak dat zij scams wel herkennen. Ze zijn opgegroeid met het internet, dus ze ruiken oplichting van een afstand, toch? In de praktijk blijkt dat anders. De methodes worden slimmer, de apps voelen vertrouwd en oplichters weten precies welke knopjes ze bij tieners moeten indrukken.
In dit artikel lees je hoe groot het probleem is, welke vormen het meest voorkomen, welke 7 signalen verraden dat er iets niet klopt en wat je doet als je tiener al slachtoffer is. Alle cijfers in dit artikel komen uit Nederlands onderzoek van CBS, ABN AMRO, Wijzer in geldzaken, de Politie en de Fraudehelpdesk.
Hoe groot is het probleem?
De cijfers zijn fors en groeien. De Fraudehelpdesk registreerde in 2025 ruim 101.000 fraudemeldingen, een stijging van 60% ten opzichte van 20246. De totale schade liep op naar 68,5 miljoen euro, een groei van 30% in een jaar tijd6. Een groot deel daarvan raakt jongeren rechtstreeks of indirect.
De financiële schade voor één tiener is gemiddeld 350 euro bij een nep-webshop1. Voor een jongere met een bijbaantje is dat al snel een maand sparen, weg. Maar de echte impact zit dieper. Onderzoek van het CCV en ABN AMRO laat zien dat schaamte de grootste drempel is om er iets mee te doen. Slechts 30% van de jonge slachtoffers doet melding. Bij 35- tot 45-jarigen is dat 46%2.
Schaamte is de grootste drempel om online oplichting te melden, niet onwetendheid. Jongeren denken dat ze fraude wel kunnen herkennen, maar worden er toch slachtoffer van.
— CCV-onderzoek naar fraudepreventie, 20248
Dat schaamtegevoel verklaart waarom je als ouder vaak niets merkt. Je tiener vertelt het niet. Soms zegt hij of zij zelfs niet wat er gebeurd is op het moment dat het geld al weg is. En toch is een gesprek thuis een van de sterkste preventiemiddelen: 50% van de 15- tot 17-jarigen bespreekt veilig bankieren nooit thuis2. Daar valt veel winst te halen.
7 signalen dat je tiener wordt opgelicht
Sommige signalen zie je in het gedrag van je kind, andere in de apparaten of bankrekening. Geen enkel signaal is een definitief bewijs. Maar als je er twee of drie tegelijk ziet, is het tijd voor een rustig gesprek.
1. Plotseling geheimzinnig over geld of aankopen
Je tiener praat opeens niet meer over een aankoop, draait om vragen heen of wordt boos als je vraagt wat hij heeft uitgegeven. Schaamte over een mislukte aankoop is een veelvoorkomende reactie. Net als ontwijkend gedrag bij het bekijken van bankafschriften.
2. Wachten op een pakket dat nooit komt
Sneakers besteld die nooit aankomen. Een Switch-controller waar de track-and-trace blijft hangen op “in afwachting”. Webshops die ineens “tijdelijk niet bereikbaar” zijn. Dit is het klassieke patroon bij een nep-webshop. Volgens de Politie kwam 90% van de bezoekers aan een nep-webshop binnen via een advertentie op social media4.
3. Een vreemd bedrag of overschrijving op de rekening
Een onverklaard bedrag dat binnenkomt of weggaat. Soms is dat de eerste aanwijzing dat je tiener als geldezel wordt gebruikt. Vraag dan rustig waar het geld vandaan komt. Niet alleen ouders die toegang hebben tot de rekening kunnen dit zien: ook de bank zelf signaleert verdachte transactiepatronen.
4. Nieuwe “vrienden” die alleen via DM contact hebben
Een nieuwe contactpersoon op Snapchat, Instagram of Telegram die nooit op een telefoongesprek of videocall ingaat. Geen gedeelde vrienden, geen oude foto’s, maar wel snel persoonlijke vragen of een “klusje” aanbiedt. Bij sextortion of geldezelrekrutering is dit een rode vlag.
5. Een kortstondige interesse in “snel geld” of crypto
Je tiener praat opeens over investeren, een TikTok-finfluencer of een “kans” die alleen vandaag werkt. 40% van de tieners gelooft dat crypto een manier is om snel en makkelijk geld te verdienen, en 98% ziet crypto-content op social media7. Dat is geen losse bubbel, dat is een hele markt die zich op jongeren richt.
6. Een onverwacht telefoontje of bericht uit “jouw naam”
Een vriend, oma of klasgenoot belt en zegt: “Ik heb net je berichtje gekregen over die overboeking, klopt dat?” Met AI voice-cloning kunnen oplichters stemmen verrassend goed namaken. Meldingen van verdachte telefoongesprekken stegen in 2025 met 223%. 60% van de Nederlanders kan een gekloonde stem niet onderscheiden van de echte69.
7. Een pasje of bankgegevens “uitlenen” aan een vriend
Je tiener heeft zijn of haar pinpas tijdelijk uitgeleend. Of een vriend mag een betaling doen “via mijn rekening”. Dit is letterlijk de standaardwerving voor geldezels. 1 op 10 jongeren tussen 16 en 25 is ooit benaderd om geldezel te worden5. De gevolgen zijn niet klein: je kind kan tot 8 jaar geregistreerd worden in het Extern Verwijzingsregister van banken, met blokkades op hypotheek, lening en studiefinanciering.
De 6 meest voorkomende vormen
Niet alle oplichting ziet er hetzelfde uit. Dit zijn de vormen waar jongeren in Nederland het vaakst slachtoffer van zijn.
Nep-webshop
De grootste fraudevorm bij jongeren. De webshop ziet er professioneel uit, prijzen zijn aantrekkelijk en de advertentie loopt op TikTok of Instagram. Je betaalt, het pakket komt nooit. Volgens de Politie kwam bij hun experiment 90% van de bezoekers binnen via een social media-advertentie4.
Marktplaats- en Tikkie-fraude
Je tiener verkoopt iets op Marktplaats, krijgt een “test-overboeking” via een Tikkie-link en verliest geld bij het aanklikken. Of andersom: als koper. In de eerste vier maanden van 2024 kreeg de Politie ruim 33.000 meldingen waarvan meer dan de helft webshop- of Marktplaats-fraude was4.
Phishing en nepsites
Een mail van “de bank”, “DUO” of “Bol.com” met een link naar een nep-inlogpagina. Onder jongeren van 18-24 jaar heeft 26% wel eens persoonlijke gegevens afgestaan via phishing. Een derde belandt minstens één keer per maand op een nepsite3.
Helpdesk- en nepagent-fraude
Een telefoontje van “de bank” of een “agent” die zegt dat je rekening in gevaar is. Vaak gebruikt voor het ophalen van pinpassen. In 2025 registreerde de Politie ruim 13.000 incidenten met nepagenten en arresteerde 500 verdachten, vooral jongeren zelf5.
Crypto- en finfluencer-oplichting
Een Nederlandse “influencer” belooft op TikTok dat hij in een paar maanden duizenden euro heeft verdiend met crypto. Je volgt zijn signaalgroep of stort in zijn “fonds”. 30% van de jongeren die finfluencer-advies opvolgden, kreeg financiële problemen7.
F-game en social media-uitdagingen
Een netwerk van jongeren wordt gerekruteerd om buitenlanders te oplichten met nep-callcentertrucs. De “F-game” heeft een vaste hiërarchie en eigen taal, en werd in 2024-2025 grootschalig opgerold door de politie. Wat als “uitdaging” begint, eindigt vaak in een strafblad.
De geldezel-val
De geldezel verdient een aparte paragraaf, omdat dit de plek is waar slachtoffer en dader in elkaar overlopen. Een tiener die ooit zelf is opgelicht, blijkt vatbaarder voor de uitnodiging om “even snel geld te verdienen door zijn rekening uit te lenen”.
De cijfers: 1 op 10 jongeren is benaderd, 54% is ooit online benaderd voor een “snel geld”-klus5. Tegelijk weet 70% niet dat de pakkans bijna 100% is. Alle banktransacties zijn traceerbaar. De gevolgen: tot 8 jaar registratie in het EVR, een strafblad, blokkering op leningen en hypotheek. Je 16-jarige kan op zijn 24e nog steeds geen huis kopen door een avond “lenen” van zijn pinpas.
Wat moet je tiener weten?
Een pinpas, bankrekening of inlog uitlenen is strafbaar. Punt. Ook al weet je niet wat er met je rekening gebeurt: jij draait op voor het geld dat er doorheen gaat. Wie aanbiedt om “geld te storten” via jouw rekening, gebruikt jou. De pakkans is nagenoeg honderd procent.
AI maakt het moeilijker
Tot een jaar geleden gold: een oplichtingsmail herken je aan slecht Nederlands en rare interpunctie. Dat klopt niet meer. ChatGPT en andere AI-tools genereren foutloze, persoonlijke berichten. Voice-cloning kopieert na 30 seconden audio al de stem van een familielid. Deepfake-foto’s worden ingezet voor financiële sextortion bij tienerjongens.
Wat dit voor jou betekent: vertrouw niet op het detail. Een goede mail kan nu makkelijk nep zijn. Een stemoproep van “oma” kan zijn gegenereerd. Leer je tiener om bij elke onverwachte vraag om geld of gegevens minimaal twee dingen te doen: ophangen of niet reageren, en daarna via een ander kanaal verifiëren. Belt “oma”? Bel haar zelf terug op het bekende nummer. Een bank vraagt om je pin? Hang op en bel via de bankapp.
Lees ook ons artikel over deepfakes en kinderen als je je afvraagt hoe je AI-gegenereerde beelden herkent.
Wat doe je nu?
Op dit moment, als er net iets is gebeurd
- Bel direct de bank. Het noodnummer staat op de achterkant van de pinpas. Vraag om blokkering van pas en rekening. Hoe sneller, hoe groter de kans op terugboeking.
- Bewaar al het bewijs. Screenshots van chats, advertenties, betalingen, e-mails. Niet wissen, ook niet uit schaamte. Dit heb je nodig voor aangifte.
- Doe aangifte bij de Politie. Online via politie.nl of via 0900-8844. Hoe meer aangiften, hoe sneller de Politie kan optreden tegen het netwerk erachter.
- Meld bij de Fraudehelpdesk. Ook als de schade klein is. De Fraudehelpdesk bundelt meldingen en signaleert nieuwe vormen.
- Bij bedreiging of seksuele chantage: meldpunt van Offlimits. Speciaal voor naaktbeelden of grooming. Zie de sectie hulplijnen verderop.
Structureel, om herhaling te voorkomen
- Stel met je tiener een digitale gezinsovereenkomst op met afspraken over aankopen, bankgegevens en wat te doen bij vreemde berichten.
- Zet 2-factor-authenticatie aan op alle belangrijke accounts (bank, e-mail, Instagram, TikTok).
- Bekijk samen met je tiener één keer per maand de bankafschriften, niet als controle maar als gewoonte.
- Bespreek concrete scenario’s vooraf: wat doe je als een vriend vraagt om je pinpas? Wat doe je als oma belt met een vreemd verzoek?
- Leer je tiener: geld terugboeken kost niets, paniek-overmaken kost alles.
Hoe begin je het gesprek?
Het lastigste gesprek is degene die je voert voor er iets gebeurt. Tieners willen niet horen dat ze “naïef” zijn. Wat wel werkt: deel een nieuwsbericht, een TikTok of een eigen ervaring. “Hé, ik zag een filmpje over die F-game, wist jij wat dat was?” werkt beter dan “Pas op voor oplichting”.
Drie vragen die altijd werken zonder belerend te zijn:
- “Heb je wel eens iets bij een webshop besteld dat niet aankwam? Wat doe je dan?”
- “Wat zou je doen als een onbekende je een TikTok stuurt met een ‘aanbieding’?”
- “Stel je voor: een vriend vraagt of jij een keer iets via jouw rekening kunt overmaken. Hoe reageer je?”
Het doel is geen toets, maar dat je tiener weet dat dit gesprek mogelijk is. Dat hij of zij thuis kan komen zonder schaamte als er iets misgaat. Lees ook alle cijfers over online veiligheid van 2026 om context te geven aan het gesprek.
Waar krijg je hulp?
Je hoeft dit niet alleen op te lossen. Onder dit artikel staan de drie onderdelen van Offlimits voor alle vragen rondom online misbruik, plus de Fraudehelpdesk en de Politie. Bij sextortion of grooming bel je het hulplijnnummer van Offlimits. Bij financiële oplichting de bank, de Politie en de Fraudehelpdesk. Bij twijfel: bel het hulplijnnummer en leg de situatie voor.
Het belangrijkste advies dat alle experts geven: bel of meld het, hoe klein de schade ook is. Iedere melding helpt om patronen zichtbaar te maken. Iedere aangifte helpt de Politie om netwerken op te rollen. En iedere keer dat je tiener thuiskomt met een fout zonder schaamte, voorkomt dat dezelfde fout een week later groter wordt.
