Seksuele uitbuiting online

Dit is een van de moeilijkste onderwerpen om over je kind te denken. Toch is het juist hier belangrijk dat je weet hoe het werkt. Niet om bang te worden, maar om te herkennen wat er speelt en rustig te kunnen handelen. We doen het stap voor stap, zonder schuld en zonder schaamte.

Verreweg het meeste online contact van je kind is gewoon leuk en veilig.

Chatten met vrienden, samen gamen, filmpjes delen: dat hoort erbij en gaat bijna altijd goed. Deze les gaat over het kleine deel dat misgaat, en over hoe daders te werk gaan. Niet omdat het overal gebeurt, maar omdat jij het verschil wilt kunnen zien. Wie weet hoe het werkt, raakt minder snel in paniek en helpt sneller.

Vertrouwen winnen, of de fase overslaan en meteen escaleren.

Een dader zoekt contact via een game of een app, geeft veel complimenten en maakt langzaam een wereld waar jij niet meekijkt. In gaming-omgevingen gaat dat soms razendsnel: van het eerste bericht tot de eerste grens die over wordt gegaan zit soms 19 seconden tot 45 minuten. Snapchat wordt wereldwijd het vaakst genoemd, in 40 tot 48 procent van de bekende zaken.

Het pijnlijkste cijfer: 77 procent van de slachtoffers wist vooraf niet dat wat er gebeurde misbruik was. De schaamte komt vaak uit “ik heb meegedaan”, terwijl het kind juist gemanipuleerd is.

Sextortion is afpersing met een beeld, vaak door criminele netwerken. Het beeld van “dit overkomt vooral meisjes” klopt niet meer. De gemiddelde geeiste som in Nederland is 548,50 euro. Het zwijgen is het grootste probleem: 43 procent van de Nederlandse jongens vertelt het aan niemand, en maar 2,5 procent vertelt het aan ouders. De kernregel die je kind van jou mag horen: niet betalen, niet wissen, bewijs bewaren, en samen hulp halen.

Een gesprek dat goed begint, en langzaam de verkeerde kant op gaat.

Op de volgende stap lees je een chat mee. Sophie (13) leerde “Daan, 15” kennen in een game. Het gesprek verandert stap voor stap. Bij elke stap kies jij: is dit nog veilig, of is dit een rode vlag? Je krijgt na elke stap uitleg. Zo zie je zelf waar het misging, en waarom dat zo lastig te zien is.

Er was geen één moment. Het ging stap voor stap.

Dat is precies waarom dit zo moeilijk te zien is. Elk bericht op zich leek nog te overzien. Toch zaten er vier herkenbare patronen in:

• 1Vleien en verplaatsen. Veel complimenten, en dan het gesprek wegtrekken naar een kanaal waar jij niet meekijkt.
• 2Geheimhouding richting jou. “Dit blijft tussen ons.” Dat is het sterkste waarschuwingssignaal van allemaal.
• 3Druk en schuldgevoel om een beeld. “Anders vertrouw je me niet.” Dwang, niet vrije keuze.
• 4Dreiging met een klok. “Je hebt 1 uur.” En de dreiging dat het ook met een nepbeeld kan.

Je hoeft niet elke chat van je kind te lezen om dit te kunnen. Je hoeft alleen de patronen te kennen, en je kind te laten weten dat het altijd bij jou terechtkan.

Dat ene zinnetje vooraf, “wat er ook gebeurt online, je kunt altijd bij mij komen en je krijgt geen straf”, is misschien wel de sterkste bescherming die je kunt geven.

Speelt er iets, of twijfel je? Je hoeft het niet alleen te doen.

Je weet nu hoe seksuele uitbuiting online werkt, en hoe je rustig handelt.

Niet door alles te controleren, maar door de patronen te kennen en bereikbaar te zijn. In de volgende les kijken we naar online criminaliteit: criminele ronseling, geldezels, fraude en radicalisering.