1.8 Privacy en je digitale voetafdruk
Je kind heeft al een online verleden, lang voordat het zelf online is.
Privacy en je digitale voetafdruk: wat er over je kind online staat, wie daarnaar kijkt en wat jij eraan kunt doen. Ook aan jouw eigen rol als ouder besteden we eerlijk aandacht.
Delen is normaal. Bijna iedereen doet het.
72% van de Nederlandse ouders deelt informatie over hun kind online (VPNGids.nl, 2024). En 80% van de kinderen staat al op internet voor de tweede verjaardag (Kaspersky, 2024). Dit is dus geen les over schuld of schaamte: je deelt uit trots, en dat is logisch.
Wel is de wereld sinds AI veranderd. Wat je vandaag deelt, kan morgen ergens anders opduiken. In deze les zie je hoe dat werkt en hoe je met kleine aanpassingen veel verschil maakt.
Onderzoekers tellen 1.000 tot 1.500 publieke foto’s per kind tegen het vijfde jaar. De meeste zijn door ouders geplaatst, met liefde. Maar het kind heeft er zelf niets over te zeggen gehad.
Linda deelt een trotse eerste-schooldag-foto.
Drie reacties verder weet een vreemde: het gezicht, de naam op de rugzak, de school, de juf en bijna de route. Niet omdat jij iets fout doet, maar omdat openbare informatie zich laat optellen.
Alles wat over je kind online ontstaat. Bewust en onbewust.
Actieve voetafdruk
Alles wat bewust wordt gedeeld: jouw posts over je kind, en later de eigen profielen, foto’s, reacties en likes van je kind zelf. Hier is nog regie over.
Passieve voetafdruk
Alles wat onbewust wordt verzameld: cookies en trackers, locatiedata, metadata in foto’s (waar en wanneer gemaakt), schooldata en chatgeschiedenis met AI. Hier heeft je kind meestal geen regie over.
En het blijft staan. Een verwijderde post is niet weg: screenshots, kopieën en zoekmachine-archieven bestaan nog. Er kijken bovendien meer partijen mee dan je denkt: platforms en adverteerders, datahandelaren, criminelen, en later ook werkgevers. 22% van de Nederlandse werkgevers screent structureel de social media van kandidaten (Tilburg University/Rendement, 2024).
Toezichthouders testten wereldwijd apps die populair zijn bij kinderen. 72% heeft een leeftijdscheck die makkelijk te omzeilen is, 46% wil toegang tot de locatie van je kind en 59% eist een e-mailadres, ook als dat nergens voor nodig is.
Eén datalek en de gegevens van je kind liggen op straat.
Gelekte gegevens worden doorverkocht en gebruikt voor fraude. De combinatie naam, geboortedatum en school is genoeg om jaren later een abonnement of lening op naam van je kind af te sluiten. Dat ontdekt je kind dan pas rond de 18e verjaardag.
De grootste deler van jouw kind ben jij.
Sharenting is het delen van foto’s, filmpjes en verhalen over je kind door jou als ouder. 87% van de Vlaamse ouders doet het, maar slechts 25% vraagt het kind toestemming (Mediawijs/Universiteit Gent, 2025). En 63% deelt foto’s waarop het kind herkenbaar in beeld is (Kaspersky, 2024).
Nogmaals: dit is normaal gedrag, geen verwijt. Maar het is goed om te weten waar die beelden kunnen belanden. Dat zie je hierna.
Vier routes die je wilt kennen.
1. Misbruikforums
Tot 50% van het beeldmateriaal op misbruikforums komt oorspronkelijk van openbare social-mediaprofielen en familieblogs. Gewone vakantie- of badfoto’s, hergebruikt in een context die je nooit hebt gewild.
2. AI-deepfakes
Met 20 openbare foto’s en 15 minuten maakt iemand een realistische deepfake van een specifiek kind (Internet Watch Foundation, 2026). Het aantal AI-misbruikvideo’s steeg in één jaar van 13 naar 3.443 (IWF, 2026). In Nederland zag Offlimits het aantal meldingen van AI-bewerkte beelden stijgen van 26 naar 150 (Offlimits, 2025).
3. Identiteitsfraude
Naam plus geboortedatum plus school is genoeg voor fraude op naam van je kind. Een Britse bank voorspelt dat sharenting in 2030 achter twee derde van de identiteitsfraude bij jongvolwassenen zit (Barclays, 2018; prognose, geen wetenschap).
4. Gezichtsherkenning
Bedrijven verzamelden meer dan 30 miljard gezichtsfoto’s van internet, ook van kinderen. De Nederlandse toezichthouder legde daarvoor een boete op van 30,5 miljoen euro (Autoriteit Persoonsgegevens, 2024).
Een kind hoeft hiervoor zelf niets te delen: 13% van de sextortion-slachtoffers kreeg deepfakes terwijl ze nooit een intieme foto hadden gedeeld (Thorn, 2025). En 24% van de Nederlandse middelbare scholen meldt al incidenten met deepfake-nepnaakt (Pointer KRO-NCRV, 2025).
Kinderen denken hier anders over dan ouders: ze zijn twee keer zo bezorgd over wat er gedeeld wordt (Moser, Chen & Schoenebeck, 2017). Al vanaf 4 jaar willen kinderen dat ouders het eerst vragen (Sarkadi e.a., 2020), en jongeren noemen ouderlijke posts vooral genant (Verswijvel e.a., 2019).
Ook de rechter weegt mee: een oma moest kinderfoto’s van Facebook halen op straffe van 50 euro per dag (Rb. Gelderland, 2020), en een vloggende moeder kreeg vijf jaar verbod om beelden van haar kind te plaatsen zonder toestemming van de vader (Hof Arnhem-Leeuwarden, 2020).
Jouw kind betaalt met gegevens. En de wet beschermt daartegen.
Apps registreren wat je kind kijkt, hoe lang, wat het overslaat, waar het is en wie het kent. Daarvan maken ze een profiel: vermoedelijke leeftijd, interesses, zelfs stemming. Dat profiel stuurt gepersonaliseerde reclame en houdt je kind langer in de app met likes, streaks en meldingen.
De regels
Tot 16 jaar is in Nederland jouw toestemming nodig voor het verwerken van persoonsgegevens van je kind (UAVG). Europese regels verplichten platforms bovendien tot standaard privé-accounts, locatie uit en geen gepersonaliseerde reclame voor minderjarigen (DSA artikel 28; Europese Commissie, 2025).
De handhaving
TikTok kreeg 345 miljoen euro boete voor kinderaccounts die standaard openbaar stonden (DPC, 2023) en 530 miljoen voor het doorgeven van kinderdata naar China (DPC, 2025). Instagram kreeg 405 miljoen (DPC, 2022), Fortnite-maker Epic 520 miljoen dollar (FTC, 2022).
Je staat dus niet machteloos: de standaardinstellingen zijn vaak niet in het belang van je kind, maar jij mag ze aanpassen en het platform moet meewerken.
Beantwoord de 8 vragen eerlijk. Niemand kijkt mee.
Nog 8 vragen te gaan. Daarna zie je je uitslag en kun je verder.
Vijf signalen die om actie vragen.
- 01Vreemde post, een abonnement of een incassobrief op naam van je kind. Dit wijst op identiteitsfraude: bel vandaag de Fraudehelpdesk (0900-8400) en doe aangifte.
- 02Een foto van je kind duikt onverwacht ergens op: in een advertentie, op een nepprofiel of als bewerkt beeld. Direct melden bij meldpunt.offlimits.nl.
- 03Je kind trekt zich plotseling terug, vermijdt school, sport of zwemles. Dit kan op een beeld-incident wijzen. Eerst rustig luisteren, dan hulp inschakelen.
- 04Een openbaar profiel met naam, school en locatie zichtbaar, of onbekende accounts die je kind via DM complimentjes of cadeaus aanbieden. Deze week aanpakken: privé zetten, blokkeren, melden.
- 05Je kind weet zelf niet wat er online over hem of haar staat. Geen acuut gevaar, wel het moment om samen de Google-check te doen.
En wat is geen signaal? Veel op de telefoon zitten, gamen of een eigen account willen: dat hoort bij opgroeien. Het gaat om de combinatie met de signalen hierboven.
Kleine moeite, groot verschil.
- 1Doe de Google-check. Zoek samen op naam, school en woonplaats van je kind, ook bij Afbeeldingen. Dan weet je waar je staat.
- 2Zet profielen op privé. Jouw eigen account én dat van je kind. Locatie uit, DM’s alleen van bekenden, tweestapsverificatie aan. Stap-voor-stap-uitleg per app vind je op veiliginternetten.nl en jouwkindonline.nl.
- 3Check de achtergrond voor je deelt. Naam op de jas, schoollogo, straatnaam, locatietag: kleine details geven samen een compleet profiel weg.
- 4Vraag je kind toestemming. Vanaf een jaar of 4 kan dat al: “Mag deze foto online?” Vanaf 12 jaar weegt het antwoord van je kind steeds zwaarder, ook juridisch.
- 5Ruim jaarlijks oude posts op. Zou je het vandaag nog plaatsen? Nee: weghalen. Badfoto’s, huilmomenten en medische informatie sowieso niet delen.
- 6Gebruik de grootmoeder-test. Zou je willen dat dit van jou online stond, voor altijd vindbaar? Twijfel je, deel het dan in een besloten app met familie in plaats van openbaar.
Goed om te weten: 95% van de Nederlanders van 15 jaar en ouder neemt al minstens één privacymaatregel (CBS, 2024). Je sluit dus gewoon aan bij wat de meeste mensen al doen.
Het gesprek met je kind, je familie en de school.
- 01Met je kind: begin open. “Weet jij wat er online over jou staat? Is er iets dat je liever weg wilt?” Niet zeggen: “internet is gevaarlijk”. Wel: “we kijken er samen naar, zonder straf”.
- 02Met familie: maak één afspraak: eerst aan het kind vragen, dan pas plaatsen. Vind je het lastig om oma aan te spreken? De rechtszaak waarin een oma foto’s moest verwijderen (Rb. Gelderland, 2020) is een vriendelijke gespreksopener: het is dus echt een ding.
- 03Met school en opvang: de school moet per kanaal apart toestemming vragen (website, schoolapp, social media) en jij mag per kanaal nee zeggen. Vraag er gerust naar.
- 04Opruimen lukt niet alleen? Je hebt recht op verwijdering (AVG artikel 17): je kunt platforms namens je kind vragen beelden weg te halen, en vanaf 16 jaar kan je kind dat zelf. Weigert een platform, dan kun je een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens. De hulplijn van Offlimits denkt gratis met je mee.
Staat er iets online dat weg moet?
- meldpunt.offlimits.nl · beelden van je kind laten verwijderen
- preventielijn van Offlimits · 0800-266 64 36
- Fraudehelpdesk · 0900-8400 · bij identiteitsfraude op naam van je kind
- Autoriteit Persoonsgegevens · klacht als een platform niet wil verwijderen
- Politie · 0900-8844 · aangifte bij misbruik van beelden of fraude
- Kindertelefoon · 0800-0432 · als je kind zelf wil praten
- veiliginternetten.nl en jouwkindonline.nl · privacy-instellingen per app
- 01De voetafdruk van je kind begint bij jou. Check achtergrond, naam en locatie voor je deelt, en zet je profiel op privé.
- 02Vraag je kind. Het is hun verhaal, en 6 op de 10 kinderen wil later zelf geen kinderfoto’s delen.
- 03Staat er iets online dat weg moet? Bel gratis de hulplijn van Offlimits: 020-261 52 75.
- 72% van de ouders deelt; ruim de helft niet op privé. VPNGids.nl, 2024. vpngids.nl
- 80% online voor de 2e verjaardag; 63% herkenbaar. Kaspersky, 2024. kaspersky.nl
- 1.000 tot 1.500 foto’s voor de 5e verjaardag. Nominet, 2018; Cacciatore e.a., Italian Journal of Pediatrics, 2024. springer.com
- 87% deelt, 25% vraagt het kind toestemming. Mediawijs / Universiteit Gent, 2025 (n=1.307).
- 20 foto’s en 15 minuten voor een deepfake; AI-misbruikvideo’s van 13 naar 3.443. Internet Watch Foundation, Harm Without Limits, 2026. iwf.org.uk
- AI-bewerkte beelden: van 26 naar 150 meldingen. Offlimits, 2025.
- Tot 50% van beeld op misbruikforums komt van familieprofielen. Federale Politie België. politie.be
- 13% kreeg deepfakes zonder ooit zelf intiem beeld te delen. Thorn, 2025. thorn.org
- 24% van de middelbare scholen meldt deepfake-incidenten. Pointer KRO-NCRV, 2025. officielebekendmakingen.nl
- Prognose: sharenting achter 2/3 van identiteitsfraude in 2030. Barclays Bank, 2018 (bankenprognose).
- 96% van kindslachtoffers identiteitsfraude was actief op social media. ACFE Fraud Magazine, 2025. acfe.com
- 60% van de kinderen wil later zelf geen kinderfoto’s delen. Mishcon de Reya, 2023. mishcon.com
- Kinderen 2x zo bezorgd als ouders. Moser, Chen & Schoenebeck, 2017.
- Vanaf 4 jaar willen kinderen dat ouders het vragen. Sarkadi e.a., 2020.
- Jongeren ervaren sharenting als genant. Verswijvel e.a., 2019.
- Oma moest foto’s verwijderen, 50 euro dwangsom per dag. Rb. Gelderland, 2020 (ECLI:NL:RBGEL:2020:2521).
- Vloggende moeder: 5 jaar verbod zonder toestemming vader. Hof Arnhem-Leeuwarden, 2020 (ECLI:NL:GHARL:2020:5195).
- 67% apps verzamelt kinderdata; 72% leeftijdscheck omzeilbaar; 46% wil locatie; 59% eist e-mail; 1 op 3 account moeilijk te verwijderen. Autoriteit Persoonsgegevens / GPEN-sweep, 2024-2025. autoriteitpersoonsgegevens.nl
- 37.839 datalekmeldingen in 2024. AP Datalekkenrapportage, 2024.
- Iddink-datalek: 300.000+ leerlingen, 300 scholen. SIVON, 2024. sivon.nl
- Boetes: TikTok 345 mln (2023) en 530 mln (2025), Instagram 405 mln (2022), Epic/Fortnite 520 mln dollar (2022). DPC Ierland; FTC.
- Clearview AI: 30,5 miljoen euro boete. Autoriteit Persoonsgegevens, 2024.
- 93% van 12-25 jaar op social media; 95% van 15+ neemt minstens 1 privacymaatregel. CBS, 2024.
- 22% van werkgevers screent social media structureel. Tilburg University / Rendement, 2024.
- DSA artikel 28: standaard privé, locatie uit, geen gepersonaliseerde reclame voor minderjarigen. Europese Commissie, richtsnoeren 2025.
Laatst bijgewerkt: juni 2026. Verdieping: kennisbank-thema’s digitale voetafdruk, sharenting en online privacy van kinderen.
Je hebt les 8 afgerond.
Je weet nu wat een digitale voetafdruk is, welke rol je zelf speelt en hoe je vandaag nog kunt bijsturen. Volgende les: deepfakes en AI, wat is echt en wat niet, en wat doe je als het misgaat.