Pesten stopt niet in de vakantie, het verhuist naar de groepsapp

Voor veel kinderen is de vakantie een opluchting: zes weken geen klas, geen druk, geen gedoe. Maar voor een kind dat online gepest wordt, stopt er niets. Het pesten reist gewoon mee, in de groepsapp en de game-chat.

Op school is er nog een einde aan de dag. Een schoolbel, een pauze, een moment waarop je naar huis gaat en even rust hebt. Online bestaat dat niet. Een groepsapp is 24 uur per dag open, een nare opmerking blijft staan en kan eindeloos worden doorgestuurd. In de zomervakantie is je kind vaker en langer online, vaak zonder dat er een volwassene in de buurt is. Dit artikel legt uit waarom cyberpesten juist in deze weken doorgaat, hoe je het merkt terwijl je kind er niets over zegt, en wat je thuis en als school kunt doen.

Waarom de zomer riskant is

Cyberpesten is in Nederland geen klein probleem. Volgens de GGD Gezondheidsmonitor Jeugd uit 2023 werd 9,1 procent van de leerlingen in het voortgezet onderwijs in de drie maanden ervoor online gepest, en 2 procent zelfs wekelijks. Geprojecteerd over een jaar gaat het om ruim 100.000 jongeren, alleen al in het VO. Bij meisjes ligt dat hoger (12 procent) dan bij jongens (8 procent).

In de vakantie verandert er iets in het patroon. Het pesten verschuift van de klas naar de plekken waar kinderen elkaar online treffen: groepsapps van de oude klas, een Discord-server, de chat van een game. Er is geen leraar die ingrijpt en geen vast einde aan de dag. Een kind dat zich tijdens het schooljaar nog kon terugtrekken, zit er nu zes weken middenin.

De groepsapp en de game-chat

Veel ouders denken bij pesten aan iemand die je kind op het schoolplein kent. Online is dat lang niet altijd zo. Volgens het CBS is bij online pesten in 43 procent van de gevallen de dader onbekend voor het slachtoffer, terwijl dat bij offline pesten maar 12 tot 13 procent is. Iemand kan dus meedoen vanachter een anonieme naam, zonder dat je kind weet wie het is.

Gamen speelt in de zomer een grote rol. Uit het onderzoek van HackShield en de politie onder 85.000 kinderen blijkt dat 2 op de 3 kinderen weleens pesten of vervelend gedrag meemaakte tijdens het online gamen. Voice chat, snelle berichtjes en de hitte van een wedstrijd maken dat opmerkingen snel ontsporen. Voor je kind voelt het misschien als een normaal onderdeel van het spel, terwijl het dat niet is.

Waarom je kind zwijgt

Het lastigste aan cyberpesten is dat je het vaak niet ziet gebeuren. Kinderen vertellen het zelden uit zichzelf. Ze zijn bang dat hun telefoon wordt afgepakt, schamen zich, of denken dat klikken het alleen maar erger maakt. Dat blijkt ook uit de cijfers: van alle online delicten wordt online pesten het minst gemeld. Maar 9 procent van de slachtoffers doet er aangifte van.

Omdat je kind het niet vertelt, moet je het aan het gedrag aflezen. Let in de vakantie op veranderingen: schrikken of somber worden bij een bericht, de telefoon ineens wegleggen of juist niet meer loslaten, slecht slapen, geen zin meer in een game die altijd leuk was, of zich terugtrekken van vrienden. Eén signaal zegt nog niet alles, maar een opeenstapeling is een reden om rustig het gesprek aan te gaan.

De hardere vorm: nepnaaktbeelden

Er is een vorm van cyberpesten die de afgelopen twee jaar snel is opgekomen en die je kind diep kan raken: nepnaaktbeelden gemaakt met kunstmatige intelligentie. Met een gewone, geklede foto, bijvoorbeeld een vakantiekiekje van social media, maakt een zogenoemde uitkleed-app een realistisch ogend naaktbeeld. Dat wordt vervolgens rondgestuurd in een groepsapp.

Bij de meldpunten is de groei zichtbaar: het meldpunt van Offlimits zag de meldingen over AI-bewerkte beelden stijgen van 33 in 2024 naar 105 in 2025. In bijna alle gevallen is het slachtoffer een meisje. Het is belangrijk om te weten dat dit strafbaar is: ook een nep, met AI gemaakt naaktbeeld van een minderjarige valt onder de wet. Je kind heeft niets verkeerds gedaan, en het beeld kan gemeld en verwijderd worden.

Waarom het ertoe doet

Cyberpesten is geen onschuldig gedoe dat vanzelf overwaait. Een grote meta-analyse van 116 studies met ruim 600.000 deelnemers laat zien dat slachtoffers van cyberpesten een 2,57 keer hogere kans hebben op een zelfmoordpoging en een 2,35 keer hogere kans op zelfbeschadiging. Ook op de korte termijn is de impact groot: hoofdpijn, buikpijn, slaapproblemen en somberheid komen veel vaker voor.

Juist omdat het pesten in de vakantie 24 uur per dag doorgaat, krijgt een kind geen adempauze. Dat maakt het belangrijk om er snel bij te zijn. Het goede nieuws: kinderen die thuis of op school iemand hebben die luistert en helpt, herstellen veel beter. Jouw rol is daarin groter dan je denkt.

Wat je deze zomer doet

Je hoeft geen expert te zijn en je hoeft de telefoon niet af te pakken. Een paar rustige gewoontes maken het verschil.

1. Blijf in gesprek, ook over onlineVraag niet alleen of het leuk was, maar ook wat er in de groepsapp of game speelt. Toon interesse zonder meteen te oordelen, zo hoor je eerder als er iets mis is.
2. Maak melden veiligSpreek af dat vertellen nooit leidt tot een afgepakte telefoon. Eén zin helpt: “Wat er online ook gebeurt, je kunt bij me komen, ik word niet boos en we lossen het samen op.”
3. Bewaar bewijs, reageer niet terugMaak samen screenshots van nare berichten, met datum en afzender. Niet terugschelden, dat geeft de pester juist brandstof.
4. Blokkeer, meld en verwijderBlokkeer de dader en meld het bericht bij het platform. Vraag bij verspreide beelden om verwijdering.
5. Schakel de school inCyberpesten houdt niet op bij de schoolpoort. Meld het ook na de vakantie bij de mentor of vertrouwenspersoon, zeker als klasgenoten betrokken zijn.
6. Zorg voor offline rustSpreek samen schermvrije momenten af, zodat je kind echt even uit de groepsapp kan stappen. Niet als straf, maar als pauze.

Waar je melden en hulp vindt

Wil je dieper de cijfers en de aanpak in? Op cyberburger.nl vind je per onderwerp uitleg die je samen met je kind of in de klas kunt gebruiken.

Lees ook: Cyberpesten: signalen, cijfers en aanpak en Deepfakes en je kind: nudify-apps, de wet en bescherming.