Wat de wet echt zegt over foto’s van kinderen online, wie toestemming geeft, en hoe je een foto weer weg krijgt.
De schoolfotograaf is geweest. Een week later staat je kind op de openbare Facebookpagina van de school. Mag dat? Het korte antwoord: meestal niet zomaar. Het langere antwoord staat hieronder, in gewone taal.
Zoek je op “portretrecht”, dan kom je terecht bij advocatenkantoren. Nuttig als je een rechtszaak voert, maar niet als je gewoon wil weten of die klassenfoto online mag. Daarom dit artikel: geen juridisch jargon, wel de echte wetsartikelen erbij, zodat je zelf kunt nakijken wat er staat.
Deel 1Portretrecht staat in de Auteurswet, in de artikelen 19 tot en met 21. Het gaat over foto’s en video’s waarop iemand herkenbaar in beeld is. Belangrijk om te weten: portretrecht is geen strafrecht. Je doet er geen aangifte voor. Het is burgerlijk recht, wat betekent dat je zelf iemand aanspreekt en desnoods naar de rechter stapt.
De wet maakt onderscheid tussen twee situaties.
Heb jij de fotograaf gevraagd om de foto te maken, dan geldt artikel 20. Daar staat dat degene die het auteursrecht heeft (meestal de fotograaf) de foto niet mag publiceren zonder toestemming van de persoon op de foto. Staan er meerdere mensen op, dan is toestemming van iedereen nodig voor de hele afbeelding. Dat is precies waarom een schoolfotograaf niet zomaar de klassenfoto in zijn portfolio mag zetten.
Artikel 19 gaat over de andere kant: als de foto in opdracht is gemaakt, mag jij als geportretteerde (of de ouder namens het kind) hem zelf kopiëren en gebruiken. Ook hier geldt: staan er anderen op, dan heb je hun toestemming nodig.
Is de foto niet in opdracht gemaakt, bijvoorbeeld een kiekje bij de sportclub of een schoolreisje, dan geldt artikel 21. De wet zegt daar dat publicatie niet is toegestaan “voor zoover een redelijk belang van den geportretteerde (…) zich tegen de openbaarmaking verzet”.
Dat woord redelijk belang is de kern. Het is geen absoluut verbod, maar een weging. Bij kinderen weegt de privacy zwaar. Denk aan: het beeld gaat over de gezondheid of het gedrag van je kind, het is te herleiden naar je adres of school, of het kan later gebruikt worden om je kind te pesten of te profileren.
Portretrecht is geen verbodsbord. Het is een weegschaal.
Auteurswet artikel 21: “voor zoover een redelijk belang zich tegen de openbaarmaking verzet”Naast portretrecht speelt de privacywet AVG. De Autoriteit Persoonsgegevens is daar duidelijk over: zodra iemand herkenbaar in beeld komt, is die foto een persoonsgegeven. En dan geldt de AVG.
Er is één belangrijke uitzondering: persoonlijk of huishoudelijk gebruik. Houd je de foto’s privé, of deel je ze hooguit in een kleine appgroep met familie, dan geldt de AVG niet. Zet je ze op een openbaar profiel, dan geldt die uitzondering niet meer en heb je een grondslag nodig. Bij publicatie op internet is dat vrijwel altijd toestemming.
De rechter kijkt daar streng naar. In een zaak uit 2020 moest een oma foto’s van haar kleinkinderen van Facebook en Pinterest halen. De rechtbank Gelderland vond dat niet duidelijk was hoe haar accounts waren afgeschermd, of de foto’s via Google vindbaar waren, en of ze doorgestuurd konden worden. Daarom viel het niet onder “zuiver persoonlijk of huishoudelijk”. Ze kreeg een dwangsom van 50 euro per dag, met een maximum van 1.000 euro.
Portretrecht vraagt: heeft dit kind een redelijk belang om zich te verzetten? De AVG vraagt: is er toestemming? In de praktijk kom je meestal via de AVG het snelst tot je recht, omdat toestemming daar hard is geregeld.
Meer uitleg per wetsartikel vind je in het CyberWetgevingRegister, onder portretrecht, auteursrecht en AVG.
Dat hangt af van de leeftijd. In de Uitvoeringswet AVG, artikel 5, staat het zo: is iemand nog geen zestien jaar, dan geeft de wettelijk vertegenwoordiger toestemming in plaats van die persoon zelf. Dat ben jij als ouder.
Heb je samen met de andere ouder het gezag, dan beslissen jullie hier samen over. De rechtbank Gelderland zei dat in een uitspraak uit januari 2024 heel expliciet: omdat beide ouders het gezag hebben, moeten zij samen beslissen of en hoe foto’s van hun kind op sociale media komen. En het kind mag daarbij zelf zijn wensen kenbaar maken.
In diezelfde zaak wees de rechter de eis van de vader af. Niet omdat hij ongelijk had over privacy, maar omdat hij eiste zonder eerst te overleggen. Kom je er samen niet uit, dan kun je het geschil voorleggen aan de rechtbank op grond van artikel 1:253a van het Burgerlijk Wetboek. De rechter beslist dan wat in het belang van het kind is.
Deel 4De Autoriteit Persoonsgegevens heeft hier een aparte pagina over. De regels zijn helder.
Een school heeft toestemming nodig voor foto’s en video’s waarop een leerling herkenbaar in beeld komt. Bij leerlingen onder de 16 vraagt de school die toestemming aan de ouders. Bij leerlingen van 16 en ouder aan de leerling zelf.
Die toestemming moet aan drie eisen voldoen:
Dat laatste punt is waar het vaak misgaat. Toestemming voor de schoolkrant is geen toestemming voor een openbare Facebookpagina. Verandert de school het doel of de manier van publiceren, dan moet ze opnieuw toestemming vragen. Wel mag een school de toestemming eenmalig regelen bij de inschrijving, dus niet elk schooljaar opnieuw.
Verder geldt: intrekken moet net zo makkelijk zijn als geven. Geef je geen toestemming, dan mag dat geen negatieve gevolgen hebben voor je kind. En wordt je kind tijdens de schoolperiode 16, dan informeert de school je kind bij voorkeur dat het nu zelf mag beslissen.
Tot slot moet de school het beeldmateriaal goed beveiligen. De AP noemt als voorbeeld een afgeschermd portaal met een login, beveiligd met HTTPS, in plaats van een openbare pagina.
Het Convenant digitale onderwijsmiddelen en privacy gaat over afspraken tussen scholen en leveranciers van digitale leermiddelen over leerlinggegevens. Nuttig, maar het regelt niet of de school een foto van je kind op sociale media mag zetten. Daarvoor gelden de AVG en de regels van de Autoriteit Persoonsgegevens hierboven.
Staat er een foto online die er niet hoort te staan? Werk deze volgorde af. Elke stap is zwaarder dan de vorige, en meestal ben je na stap twee of drie klaar.
Maak een schermafbeelding, noteer de link en de datum. Stuur de foto zelf niet door, ook niet om te laten zien wat er aan de hand is.
Een kort, vriendelijk bericht werkt vaak beter dan een juridische brief. Wees concreet: welke foto, waar, en dat je hem eraf wil hebben.
Werkt dat niet, stuur dan een mail of brief. Noem dat je kind jonger dan 16 is, dat je als wettelijk vertegenwoordiger geen toestemming hebt gegeven, en vraag om bevestiging van verwijdering. Een organisatie moet binnen één maand reageren op zo’n verzoek.
Instagram, Facebook, TikTok en YouTube hebben allemaal een meldknop en een apart formulier voor beeld van minderjarigen. Meld als ouder, niet vanaf het account van je kind.
Los van de website zelf kun je Google vragen de pagina uit de zoekresultaten te halen. Dat heet het recht op gegevenswissing, ook wel het recht op vergetelheid.
Gaat het om een organisatie (school, sportclub, bedrijf) die niet reageert of weigert, dan kun je een klacht indienen bij de AP.
Als laatste stap kun je een kort geding starten. In de zaken hierboven legde de rechter een dwangsom op per dag dat de foto’s bleven staan. Schakel dan wel een advocaat in.
Gaat het om seksueel beeldmateriaal van je kind, dan stopt het portretrechtverhaal. Dan is het strafrecht.
In het Wetboek van Strafrecht staan twee artikelen die er direct toe doen. Artikel 252 stelt het verspreiden, aanbieden, maken of bezitten van seksueel beeldmateriaal waarbij iemand onder de achttien betrokken is strafbaar, met maximaal zes jaar cel. Artikel 254ba gaat over het openbaar maken van seksueel beeld van iemand terwijl je weet dat dat nadelig voor die persoon kan zijn, met maximaal twee jaar cel.
Wat je dan doet: stuur het beeld niet door, ook niet naar de school of een appgroep. Bewaar bewijs door een schermafbeelding te maken van de plek waar het staat, niet van het beeld zelf. En zoek hulp. Je hoeft dit niet alleen op te lossen.
Alleen met toestemming. Is je kind jonger dan 16, dan geef jij als ouder die toestemming. Is je kind 16 of ouder, dan beslist je kind zelf. De Autoriteit Persoonsgegevens stelt drie eisen: de toestemming moet vrij gegeven zijn, ondubbelzinnig, en voor een concreet doel.
Dat laatste is belangrijk. Heb je bij de inschrijving getekend voor foto’s in de schoolkrant, dan is dat geen toestemming voor een openbare Facebookpagina. Vraag de school om het toestemmingsformulier en kijk waar je precies ja tegen hebt gezegd. Je mag je toestemming ook altijd weer intrekken.
Deel je de foto echt privé, bijvoorbeeld in een kleine appgroep met familie, dan valt dat onder de uitzondering voor persoonlijk gebruik en geldt de AVG niet. Zet je hem op een openbaar profiel of in een grote groep, dan heb je toestemming nodig van de ouders van dat kind.
In de praktijk: vraag het gewoon even. Een appje met “mag ik deze op mijn Instagram zetten?” kost tien seconden en voorkomt een ongemakkelijk gesprek later. Krijg je geen antwoord, ga dan uit van nee.
Hebben jullie samen het gezag, dan moeten jullie hier samen over beslissen. Dat oordeelde de rechtbank Gelderland in januari 2024. Begin dus met overleg, ook als dat het laatste is waar je zin in hebt.
In diezelfde zaak wees de rechter de eis van de vader af, juist omdat hij eiste zonder te overleggen. Kom je er samen niet uit, dan kun je het geschil voorleggen aan de rechtbank op grond van artikel 1:253a van het Burgerlijk Wetboek. De rechter beslist dan wat in het belang van jullie kind is.
Je kind zelf. Vanaf 16 jaar vervalt de regel uit artikel 5 van de Uitvoeringswet AVG dat de wettelijk vertegenwoordiger toestemming geeft. Je kind mag zelf ja of nee zeggen, en mag eerder gegeven toestemming ook zelf intrekken.
Wordt je kind 16 terwijl het op school zit, dan informeert de school je kind bij voorkeur dat het nu zelf beslist. Gebeurt dat niet, dan mag je daar gerust naar vragen.
Niet zonder jouw toestemming, als je kind jonger dan 16 is. In 2020 moest een oma van de rechtbank Gelderland foto’s van haar kleinkinderen van Facebook en Pinterest halen, met een dwangsom van 50 euro per dag tot maximaal 1.000 euro.
De rechter woog mee dat onduidelijk was hoe de accounts waren afgeschermd, of de foto’s via Google vindbaar waren, en dat foto’s op Facebook kunnen worden doorgestuurd. Het emotionele belang van oma om foto’s te delen woog daar niet tegenop.
Ja. Artikel 20 van de Auteurswet zegt dat als er meerdere mensen op een foto staan, voor de hele afbeelding toestemming van alle geportretteerden nodig is. Bij kinderen onder de 16 dus van alle ouders.
Daarom regelen scholen dit meestal via een toestemmingsformulier bij de inschrijving. Geeft één ouder geen toestemming, dan kan de school dat kind onherkenbaar maken of de foto niet publiceren. Wat niet mag: het kind buiten de foto laten als straf. De AP is duidelijk dat nee zeggen geen negatieve gevolgen mag hebben.
Ja, en dat kan los van de website zelf. Dat heet het recht op gegevenswissing, of het recht op vergetelheid. Google heeft daar een verwijderformulier voor. Verwijdering uit de zoekresultaten betekent wel dat de foto op de oorspronkelijke website blijft staan, dus vraag daar ook om verwijdering.
Een organisatie moet binnen één maand op je verzoek reageren. Duurt het langer, dan moet ze je dat binnen die maand laten weten. De termijn mag met maximaal twee maanden worden verlengd.
Is er seksueel beeldmateriaal van je kind online gezet, of word je kind daarmee onder druk gezet? De hulplijn van Offlimits helpt je verder, gratis en zonder oordeel. Zij denken met je mee en helpen om beelden offline te krijgen. Een melding van beeldmateriaal doe je bij het meldpunt van Offlimits.
Wetsartikelen over online kinderveiligheid, uitgelegd in twee lagen: de officiële tekst en gewone taal.
Bekijk het register →De kernregel uit de Auteurswet op één pagina, met de link naar de wettekst zelf.
Lees verder →Toestemming, de leeftijdsgrens van 16 jaar en de rechten die je kind heeft.
Lees verder →Let op: dit artikel geeft algemene uitleg over portretrecht en privacy, geen juridisch advies. Elke situatie is anders en de uitkomst hangt af van de feiten. Gaat het om een concreet geschil, schakel dan een advocaat of het Juridisch Loket in. De wetteksten en uitspraken waarnaar we verwijzen zijn gecontroleerd op 26 augustus 2026.
