Terug naar het woordenboek

Conspiracy theory.

De overtuiging dat gebeurtenissen worden gestuurd door een verborgen, kwaadaardige elite, vaak immuun voor tegenbewijs omdat dat bewijs zelf als onderdeel van het complot wordt gezien.

Categorie
Engelse term
Conspiracy theory
Synoniem
samenzweringstheorie, complotdenken
Bijgewerkt
29 mei 2026
Door Jeremy LomanOprichter CyberBurgerGeen schuld, geen schaamte
Definitie

Korte definitie.

De overtuiging dat gebeurtenissen worden gestuurd door een verborgen, kwaadaardige elite, vaak immuun voor tegenbewijs omdat dat bewijs zelf als onderdeel van het complot wordt gezien.

Achtergrond

Uitgebreide uitleg.

Complotdenken bestaat al eeuwen, maar internet en social media versnellen verspreiding en versterken besloten communities. Klassieke kenmerken: één grote verklaring voor uiteenlopende fenomenen, kwaadaardige intentie van een onzichtbare groep, en onmogelijkheid van weerlegging. Voor adolescenten is complotdenken aantrekkelijk omdat het samenhang en verklaring biedt in een complexe wereld. Trimbos en ISD signaleren toename bij 12-18 jaar, met name rond pandemieën, klimaat, oorlog en verkiezingen.

Handelingsperspectief

Voor de professional.

Voor docenten en jeugdwerkers: ridiculiseer niet, vraag door. Werk met prebunking, leerlingen oefenen tegenbeweging vóór ze met content geconfronteerd worden. Bij verdiepende radicalisering: FRIS. Voor mediawijsheid: maak het herkennen van complotpatronen een vaste vaardigheid.

In de woorden van een vriend

Voor de jongere.

Voor de jongere

Een theorie die alles in één keer verklaart en waar tegenbewijs altijd “onderdeel van het complot” is, klopt vaak niet, je mag twijfelen aan zowel macht als aan wie complot zegt.

Hulp halen

Hulplijn & meldpunt.

Niemand hoeft hier alleen mee om te gaan. Deze hulplijnen zijn gratis en bereikbaar, vandaag.

Verder lezen

Gerelateerde termen.